دانشمندان DNA مربوط به ۲۱۴ پاتوژن باستانی را در انسان‌های پیش از تاریخ کشف کرده‌اند، از جمله قدیمی‌ترین شواهد ژنتیکی طاعون. یافته‌ها نشان می‌دهند که بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان (زئونوتیک) حدود ۶۵۰۰ سال پیش شروع به گسترش کردند، که احتمالاً به دلیل کشاورزی و اهلی کردن حیوانات ایجاد شده است. این عفونت‌های باستانی ممکن است هنوز هم بر ما تأثیر بگذارند و به توسعه واکسن‌های آینده کمک کنند.

تیمی تحقیقاتی به سرپرستی پروفسور اسکه ویلرسلو، استاد دانشگاه کپنهاگ و دانشگاه کمبریج، DNA باستانی مربوط به ۲۱۴ پاتوژن شناخته‌شده انسانی را از انسان‌های پیش از تاریخ در منطقه اوراسیا استخراج کرده است.

این مطالعه نشان می‌دهد که قدیمی‌ترین شواهد شناخته‌شده بیماری‌های زئونوتیک – بیماری‌هایی که از حیوانات به انسان منتقل می‌شوند، مانند کووید در دوران اخیر – به حدود ۶۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد و این بیماری‌ها حدود ۵۰۰۰ سال پیش به‌طور گسترده‌تری شیوع پیدا کردند. این بزرگ‌ترین مطالعه تاکنون درباره تاریخ بیماری‌های عفونی است و به‌تازگی در مجله علمی Nature منتشر شده است.

محققان DNA بیش از ۱۳۰۰ فرد پیش از تاریخ را، که برخی تا ۳۷۰۰۰ سال قدمت داشتند، تجزیه‌وتحلیل کردند. استخوان‌ها و دندان‌های باستانی بینش منحصربه‌فردی درباره تکامل بیماری‌های ناشی از باکتری‌ها، ویروس‌ها و انگل‌ها ارائه داده‌اند.

نتایج نشان می‌دهند که همزیستی نزدیک انسان‌ها با حیوانات اهلی و مهاجرت‌های گسترده دامداران از استپ‌های پونتیک نقش تعیین‌کننده‌ای در گسترش این بیماری‌ها داشته است.

پروفسور اسکه ویلرسلو می‌گوید: «مدت‌ها گمان می‌کردیم که گذار به کشاورزی و دامپروری در را به روی دوره جدیدی از بیماری‌ها باز کرده است – حالا DNA نشان می‌دهد که این اتفاق حداقل ۶۵۰۰ سال پیش رخ داده است. این عفونت‌ها نه‌تنها باعث بیماری شدند، بلکه ممکن است به فروپاشی جمعیت، مهاجرت و سازگاری ژنتیکی کمک کرده باشند.»

قدیمی‌ترین ردپای ژنتیکی طاعون در جهان

در این مطالعه، محققان ۲۱۴ پاتوژن را شناسایی کردند. یافته‌ای قابل‌توجه، قدیمی‌ترین ردپای ژنتیکی باکتری طاعون Yersinia pestis است که در نمونه‌ای ۵۵۰۰ ساله کشف شد. تخمین زده می‌شود که طاعون در قرون وسطی بین یک‌چهارم تا نیمی از جمعیت اروپا را کشته باشد.

می‌تواند برای واکسن‌های آینده پیامدهایی داشته باشد این یافته‌ها می‌توانند برای توسعه واکسن‌ها و درک چگونگی پیدایش و جهش بیماری‌ها در طول زمان اهمیت داشته باشند.

مارتین سیکورا، نویسنده اول این مطالعه، می‌گوید: «اگر بفهمیم در گذشته چه اتفاقی افتاده است، می‌تواند به ما کمک کند تا برای آینده آماده شویم، جایی که پیش‌بینی می‌شود بسیاری از بیماری‌های عفونی نوظهور از حیوانات منشأ بگیرند.»

اسکه ویلرسلو اضافه می‌کند: «جهش‌هایی که در گذشته موفق بوده‌اند، احتمالاً دوباره ظاهر می‌شوند. این دانش برای واکسن‌های آینده مهم است، زیرا به ما امکان می‌دهد بررسی کنیم که آیا واکسن‌های کنونی پوشش کافی دارند یا نیاز به توسعه واکسن‌های جدید به دلیل جهش‌ها وجود دارد.»